De herkomst van BillyBird

Toen wij in 1986 met Hemelrijk begonnen, heeft Wim Jansen uit Odiliapeel ons logo getekend. Hij was lid van de Vogelwacht. Het logo bestond uit een oeverzwaluw en op de achtergrond een surfer. Zo werd het samengaan van natuur en recreatie gesymboliseerd. Nog in hetzelfde jaar werd Nederlands eerste kunstmatige wand, waarin oeverzwaluwen kunnen broeden, op Hemelrijk in gebruik genomen.

Het combinatielogo was een mooie tekening. Alleen als je het klein afdrukte, werd het een zwarte vlek. Groot afdrukken was weer te duur voor een startend bedrijf. Dus werd de surfer uit het logo gegumd en bleef alleen de vliegende oeverzwaluw over.

In 1993 bouwde Hemelrijk de Verkeersspeeltuin, de Kinderkermis en het Poppentheater. De naam Recreatieplas Hemelrijk werd gewijzigd in Recreatiepark Hemelrijk.

Verder wilden we ons logo uitbouwen tot een echt character. Dit idee hadden we gekregen in Nigloland (Frankrijk). Daar hield een kale egel een bordje vast. 20 Meter verderop was de egel getransformeerd tot een stoere boswachter. Zo ontstond het idee om onze oeverzwaluw kleren aan te trekken. Met kleren aan moest hij natuurlijk ook een naam krijgen. We hebben misschien wel een half jaar rond gelopen met de naam “Camarino”.

Dat was de naam die een kind van ons gaf aan een medewerker die altijd “kameraad” tegen hem zei. Alleen deed dit te veel mensen denken aan Calimero en aan ijs (Caraco). Dus we zochten een betere naam. Op een avond zaten mijn vrouw Gerrie en ik op een bankje in onze huiskamer en toen kregen we het weer over die naam. En toen zei ik dat Disney allemaal namen als Donald Duck, Mickey Mouse e.d. heeft. Als wij hem nu eens Bird noemen . Oh, zei Gerrie, dan is het Billy. En we wisten beiden meteen dat dit hem was.

Zo is de naam gebleven. Dat BillyBird van origine een oeverzwaluw is, kun je nog steeds zien aan de typerende staart.

Enkele jaren geleden hebben we er voor gekozen om met Hemelrijk niet door te groeien tot een landelijk park. We willen een keten van parken zoals Hemelrijk oprichten. Het moeten allemaal parken worden die een combinatie vormen van natuur en recreatie. Verder willen we er zijn voor iedereen en met ieder weertype. Dan is er nog het idee dat men met één pasje in alle parken terecht moet kunnen. De gasten willen dan natuurlijk wel telkens iets anders zien. Anders heeft het geen nut om naar een ander park te rijden. Daarom krijgt ieder park weer andere attracties en thema’s. Wat wordt dan het bindende element tussen al die parken? Inderdaad, BillyBird.

Daarom is de naam van Recreatiepark Hemelrijk m.i.v. 2004 gewijzigd in BillyBird ® Park Hemelrijk.

Reeds geruime tijd is de zandafgraving Hemelrijk, gelegen tussen Volkel en Odiliapeel
in trek bij de oeverzwaluwen. In tegenstelling tot de Huis- en Boerenzwaluw maakt de Oeverzwaluw geen nest van modder en stro, maar graaft een nest in steile zanderige oevers, bestaande uit een horizontale iets oplopende gang. Deze typische kolonievogel overwintert in de Sahel, gelegen ten zuiden van de Sahara. Rond 20 april arriveren de eerste oeverzwaluwen weer op het Hemelrijk om voor nageslacht te zorgen.

Op 1 januari 1986 moest de zandafgraving "Hemelrijk" door de toenmalige eigenaar, een aannemer, opgeleverd worden aan de Gemeente Uden, die de plas zou gaan verkopen of verhuren. Vogelwacht Uden was al enkele jaren bezig om de Oeverzwaluwen te beschermen op het Hemelrijk. De natuurlijke oeverzwaluwenwand in stand houden was een tijdrovende zaak. In samenwerking met de nieuwe eigenaar van de zandafgraving, Ton Derks, werd in het najaar van 1986 begonnen met de bouw van een kunstmatige Oeverzwaluwenwand. Dit was mogelijk door subsidies en de enthousiaste medewerking van leden van Vogelwacht Uden e.o. Zo ontstond de éérste kunstmatige zwaluwwand van Nederland.

Volgens de eigenaar van Recreatiepark Hemelrijk, Ton Derks, kunnen natuur en recreatie prima samengaan. Dit samenspel tussen natuur en recreatie werd in 1985 op papier vastgelegd door de "vader" van Billy Bird, Wim Janssen. Hij ontwikkelde het allereerste symbool van Recreatiepark Hemelrijk. De directe omgeving van de broedplaats is destijds door bemiddeling van Vogelwacht Uden e.o.

"Vrij Vogelreservaat" geworden. Dit houdt in dat de eigenaar geen handelingen verricht die schadelijk zijn voor de aanwezige vogelsoorten.

De wand is ca. vijftig meter lang en er zijn 300 nestgaten aangebracht. De Oeverzwaluw broedt bij voorkeur in een nieuw gegraven hol. Aan het einde van zo'n gang zit een nestholte waar de drie tot vijf eieren worden uitgebroed. Aangezien de zwaluwen een voorkeur voor een verse wand hebben worden de nestholtes ieder najaar met nieuw zand gevuld. Nabij de wand staat een observatiehut van waaruit men ongestoord de zwaluwen kan bespieden. Dat de kunstmatige wand zijn vruchten afwierp bleek uit het groot aantal jongen wat de eerste jaren na de bouw het levenslicht zag. Het recordjaar was 1989 met 266 broedparen. Helaas is de laatste jaren het aantal broedparen geslonken naar enkele tientallen. De oorzaak hiervan is waarschijnlijk de begroeiing (riet e.d.) vóór de wand en de toegenomen recreatiedruk in de directe omgeving. De Oeverzwaluw eist namelijk een vrije aanvliegroute naar het nest.

De Vogelwacht is nog op zoek naar een sponsor die het aanwezige riet kan weghalen. Dit is een nood-zakelijke ingreep willen we de Oeverzwaluw in de nabije toekomst voor het Hemelrijk kunnen behouden!

Om de zwaluwenwand in goede staat te houden zijn er ieder jaar een of twee werkdagen, waarbij een aantal noodzakelijke klussen kunnen worden uitgevoerd, zoals het afsteken van de voorterrein-begroeiing, snoeien van het wilgenschot, onderhoud/herstel van de vogelkijkhut, afsteken en herstellen van de oude verweerde verflaag, uitboren en schoonmaken van de nestgaten en tot slot het vullen van de gaten met schoon zand. Kortom voor de bescherming en het behoud van deze unieke zwaluw zal enkele keren per jaar de handen uit de mouwen gestoken moeten worden.

Dus hierbij een oproep aan iedereen die onze Oeverzwaluw een warm hart toedraagt. Wilt u een financiële bijdrage leveren of graag een handje helpen, neem dan contact op met de coördinator van de werkgroep Oeverzwaluwen:

Marc Poulussen,
Heikantstraat 4
5408 PZ VOLKEL

Telefoon: (0413) 274046

Bron: Broeisel 2002